Babban Bankin Nijeriya, CBN, da Kamfanin Man Fetur na Nijeriya, NNPC, sun rattaba hannu kan wata yarjejeniya ta fahimtar juna. Yarjejeniyar na nufin karfafa kula da kudin da ake samu daga man fetur da iskar gas. Hakan zai kuma inganta shigar kudin waje da tabbatar da ajiya cikin gaskiya a asusun gwamnati. An rattaba hannu kan yarjejeniyar ne ranar Laraba a hedikwatar CBN da ke Abuja.
Yarjejeniyar za ta kuma saukaka bayar da kudi ga ayyukan makamashi. Za ta kuma sarrafa tsarin biyan kudi ta na’ura da karfafa bin ka’idoji tsakanin cibiyoyin biyu.
Gwamnan CBN, Olayemi Cardoso, ya bayyana hakan a wajen bikin. Ya ce haɗin gwiwar zai inganta yadda ake sarrafa kuɗin man fetur. Ya ce kuɗin nan ne ginshiƙin kudin shiga gwamnati da kwanciyar hankali na kuɗin waje.
Cardoso ya ce: “A matsayin mai kula da manyan asusun kuɗin waje na NNPC, Babban Bankin Nijeriya na da muhimmiyar rawa wajen tabbatar da ajiya cikin gaskiya a Asusun Tarayya.”
Ya bayyana cewa tabbatar da shigowar kuɗin man fetur na da muhimmanci ga kwanciyar hankali na kudi. Ya ce hakan ya fi muhimmanci a lokacin da tattalin arziki ke da wahala.
Ya kara da cewa: “Hadin gwiwarmu a sarrafa asusu da canja wurin kuɗi da tallafa wa kuɗin ruwa na taimakawa wajen tabbatar da kwanciyar hankali. Hakan na tabbatar da samun kuɗin da za a cimma manufofin gwamnati da kuma shigowar kuɗi cikin kasuwar canjin kudi.”
Cardoso ya bayyana cewa yarjejeniyar za ta shafi sayar da kadarorin man fetur. Za ta kuma shafi saurin amincewa da ayyuka da sarrafa biyan kuɗi ta na’ura. Haka kuma za ta shafi tsaron intanet da daidaita ka’idoji da musayar bayanai.
Ya kuma sanar da shirin jawo manyan cibiyoyin kuɗi na ƙasashen waje domin tallafa wa harkar iskar gas ta Nijeriya. Ya ce: “CBN na da damar yin aiki da NNPC wajen jawo cibiyoyin duniya da tsarin kuɗi da zai taimaka wajen bunkasa arzikin iskar gas na Nijeriya.”
Gwamnan ya bayyana cewa yarjejeniyar ta tabbatar da dangantakar da ta riga ta kasance. Ya ce CBN da NNPC da sauran cibiyoyin harkar man fetur na yin taruka akai-akai domin magance matsalolin aiki.
A nata jawabin maraba, Mataimakiyar Gwamnan CBN kan Ayyuka, Emem Usoro, ta bayyana cewa ajiyar kudin waje ta Nijeriya ta wuce dala biliyan 55. Ƙaruwar samar da man fetur da kuɗin da ‘yan ƙasar waje ke turawa ne suka taimaka. Ta ce: “A yau, yayin da ajiyarmu ta wuce dala biliyan 55, muna da tabbacin wannan yarjejeniya za ta kiyaye da ƙarfafa ajiyarmu ta hanyar karuwar kudin shigo da kudin waje.”
Usoro ta bayyana cewa yarjejeniyar za ta kafa ingantaccen tsarin gudanarwa ga kasuwancin kasashen waje. Za ta kuma shafi bayar da kuɗi ga makamashi da tallafa wa kuɗin ruwa da kula da hadari.
Babban Jami’in Gudanarwa na NNPC, Bayo Ojulari, ya ce haɗin gwiwar zai ƙarfafa kula da kuɗi. Zai kuma taimaka wa kamfanin samun jari ta hanyar kadarorinsa.
Ojulari ya bayyana cewa NNPC ta fuskanci matsalar kudi mai tsanani lokacin da ya karbi mulki a watan Afrilu 2025. Matsalolin sun hada da raunin kudi da ayyukan da ke da matsala da manyan lamuni da matsalolin matatar man fetur.
Ya ce: “A farkon, NNPC na cikin wani yanayi mai wahala. Matsayinmu na kudi ya yi rauni kwarai, kuma yawancin ayyukanmu na da matsaloli.”
Ya bayyana cewa gudanarwar ta sake duba shirin sayar da kadarori da lamunin da ake da su domin magance matsalolin kuɗin. A cewarsa, yarjejeniyar za ta kafa kwamitocin hadin gwiwa da za su sa ido kan aiwatarwa bisa ma’aunin aiki da aka amince da su.
Ya ce: “Ba mu nan don kawai a ganmu ba. Mun zo ne don gina haɗin gwiwa mai aiki wanda zai kawo sakamako.”
Haka kuma, Babban Jami’in Kuɗi na NNPC, Adedapo Segun, ya ce yarjejeniyar za ta maye gurbin tsohuwar hanyar da ake magance matsalolin kudi bisa ga duk wata yarjejeniya ta daban. Ya ce: “Da daɗewa, NNPC da CBN na yin aiki tare bisa ga yanayi, yarjejeniya bayan yarjejeniya da kuma rikici bayan rikici. Wannan tsarin ba zai ƙara yi wa Nijeriya hidima ba.”
Segun ya bayyana cewa ingantaccen hadin gwiwa zai taimaka wajen jawo jarin da ake buƙata domin kara samar da man fetur daga ganga miliyan 1.8 zuwa miliyan uku a kowace rana.
Ya kara da cewa NNPC za ta daidaita biyan kudi na cikin gida da biyan ‘yan kwangila da canjin kudi bisa ka’idojin CBN. Hakan zai taimaka wajen tabbatar da kwanciyar hankali na naira da rage dogaro da dala.
Babban Jami’in Kudin ya ce an amince da kungiyoyin aiki da jadawalin aiwatarwa da hanyoyin tabbatar da alhaki. Babban Ma’ajin NNPC, John Etukudo, ne zai sa ido kan aiwatarwa a madadin kamfanin.
Wannan yarjejeniya ta zo ne shekaru biyu da wata tara bayan hukumar NNPC ta amince da tura wani kaso mai yawa na kuɗin dalarta da hada-hadar banki zuwa CBN a watan Fabrairu 2024. A lokacin, Babban Jami’in Gudanarwa na NNPC, Mele Kyari, ya bayyana cewa shawarar ta bi umarnin hukumar na kiyaye iyakar kudi a bankunan kasuwanci. CBN ta kuma kafa sashe na musamman da dandamali na na’ura domin gudanar da hada-hadar kamfanin.
Wannan tsari ya bi umarnin Shugaban ƙasa Bola Tinubu cewa a tura kuɗin sayar da man fetur ga babban bankin domin dubawa da rubutawa. Shawarar ta jawo suka kan ‘yancin NNPC na gudanar da ayyukanta.
Yarjejeniyar ta nuna ƙoƙarin gwamnati na inganta gudanar da kuɗin man fetur. Idan an aiwatar da ita yadda ya kamata, za a karfafa ajiyar kudin waje. Hakan zai kuma taimaka wajen bunkasa tattalin arzikin kasa.
